ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, “Leyleklere Yeni Yuva” projesini genişletiyor. “Göçmen Kuşlar İçin Güvenli Gökyüzü” adıyla devam edecek projede, Aydın, Denizli, Muğla, İzmir ve Manisa’da kuşların göç rotaları ve günlük uçuş güzergahları incelenerek elektrik hatları ile ilgili risklerin azaltılması hedefleniyor. Bilimsel gözlemler ve takip cihazlarından elde edilecek veriler, kuşları koruyacak uygulamalara yön verecek.
AYDEM Enerji grup şirketleri ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla, ortak yürüttükleri koruma çalışmalarının yeni yol haritasını paylaştı. Proje yeni dönemde bölgeden geçen tüm göçmen kuşların beslenme, dinlenme ve uçuş alanlarındaki risklerin belirlenmesine ve azaltılmasına odaklanacak.
Doç. Dr. Ortaç Onmuş ve Yüksek Biyolog Muhammet Ertem’in katkıları ile yürütülen çalışmaların çıktıları, iki şirketin hizmet verdiği beş ilde, göçmen kuşların elektrik hatlarıyla etkileşime bağlı risklerden korunmasına yönelik önlemlerin planlanmasında kullanılacak.
ADM Elektrik ve GDZ Elektrik, faaliyet gösterdikleri coğrafyayı burada yaşayan tüm canlılarla paylaşmanın sorumluluğuyla, elektrik dağıtım hizmetlerini canlıların ihtiyaçlarını ve güvenli yaşam hakkını gözeterek geliştiriyor. Bilimsel çalışmaların rehberliğinde yürütülen proje, kuşların güvenle yuva kurmasına, beslenmesine, dinlenmesine ve göç yolculuklarını sürdürmesine katkı sağlayacak uygulamaları elektrik dağıtım faaliyetlerinin bir parçası haline getirmeyi amaçlıyor.
Yuvalardan başlayan araştırma göç koridorlarına uzanıyor
Leyleklerin elektrik direklerindeki yuvalarının platformlarla yükseltilerek güvenli hale getirilmesi, hatlarda bakım ve yalıtım uygulamaları şeklindeki çalışmaların kapsamı, saha araştırmalarıyla genişletiliyor.
Bu çerçevede yöre halkının muhtarların ve gönüllülerin bildirimlerinden yararlanılarak leyleklerin üreme döneminde kullandığı doğal yuvalar ve platform yuvalar incelendi.
Sulak alanlarda ve göç koridorlarında gerçekleştirilen sonbahar kuş sayımlarıyla bölgedeki kuş türlerinin ve yoğunluklarının belirlenmesi için de ilk adımlar atıldı. Her mevsim sürdürülecek gözlem ve sayımlarla bu envanterin tamamlanması planlanıyor. Kuşların beslenme ve dinlenme alanları arasındaki uçuş güzergahları incelenerek hatlarla ilgili risklerin yüksek olduğu noktalar belirleniyor. Riskli bölgelerde yalıtım çalışmaları yürütülüyor.
“Koruma çalışmalarını kuşların hareketlerine göre planlıyoruz”
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Ortaç Onmuş, kuşların mevsimlere göre değişen hareketlerini izlemenin etkili koruma önlemleri geliştirmek açısından önemli olduğunu belirterek, “Bir bölgede hangi kuş türlerinin bulunduğunu bilmenin yanında, o alanı ne zaman ve nasıl kullandıklarını da anlamamız gerekiyor. Göç dönemindeki yoğunluk ile üreme ya da kışlama dönemindeki hareketlilik farklılaşabiliyor. Bu nedenle gözlem ve sayımları yılın farklı dönemlerine yaymayı planlıyoruz.
Elde edeceğimiz bilgilerle kuşların uçuş güzergahlarını değerlendirecek, elektrik hatları ile ilgili risklerin yüksek olduğu noktalarda alınması gereken önlemleri belirleyeceğiz” dedi.
Risk haritaları bakım ve yatırımlara yön verecek
Projenin yeni döneminde, seçilecek kuşlara takılacak GPS-GSM takip cihazlarıyla göç hareketlerinin, beslenme ve dinlenme alanlarının izlenmesi planlanıyor. Saha gözlemleri ve takip verileri, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak hazırlanacak risk haritalarında bir araya getirilecek. Böylece yalıtım ve bakım çalışmalarında kuşlar açısından riskli bölgelere öncelik verilecek.
Riskli noktalarda elektrik telleri arasındaki mesafelerin büyük kuşların kanat açıklıkları dikkate alınarak düzenlenmesi de yol haritasında yer alan önemli noktalardan biri. Özellikle alacakaranlıkta ve sisli havalarda çarpma riskini azaltmak için tellere görünürlüğü artırıcı ekipmanlar yerleştirilmesi hedefleniyor. Milas ve Çivril ilçelerindeki sulak alanlar ve çevresindeki elektrik hatlarında kuş dostu uygulamaların pilot olarak hayata geçirilmesi planlanıyor.
“Sahada topladığımız veriler, sistemde alınacak önlemleri belirleyecek”
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nde görevli Yüksek Biyolog Muhammet Ertem ise sahadan toplanacak verilerin elektrik dağıtım sisteminde uygulanacak koruma önlemlerine yön vereceğini belirterek, “Kuşların tellere çarpması ile akıma kapılması farklı riskler, dolayısıyla farklı önlemler gerektiriyor. Takip cihazlarıyla leyleklerin hareketlerini ve elektrik hatlarının çevresinde yoğun olarak dinlendikleri noktaları daha ayrıntılı incelemeyi planlıyoruz. Bu bilgiler, hangi hatlara yalıtım yapılması ve nerede tellerin görünürlüğünün artırılması gerektiğini belirlememize yardımcı olacak. Bir sonraki aşamada doğal yuvalarda ve platform yuvalarda elektrik ve manyetik alan ölçümleri de yapacağız. Ölçüm sonuçlarını karşılaştırarak gelecekteki yuva tasarımları ve elektrik hatlarında yapılması gereken iyileştirmeler için bilimsel veri oluşturmayı hedefliyoruz” diye konuştu.
